است و اگر دلالت بر نفى ابطال داشته باشد بر نفى تشبيه دلالت نمى كند و از اين رو در اين روايت مى فرمايد ، بايد صانع اشياء چنان اثبات شود كه نفى تعطيل و تشبيه هر دو باشد بنابراين مى توان گفت كه كلام حضرت عبدالعظيم خارج عن الحدّين . . . عبارة اخرى از حق و وجود و غير محدود و غير متناهى است كه آن بزرگوار يا به طور اجمال به خارج عن الحدّين آن اعتراف كرده است كه با عدم معرفت بانّ الخارج عن الحدّين حق و وجود به آن ايمان داشته يا با معرفت به آن به تعبير از حق و وجود به آن اكتفا كرده باشد . جواب امّا در اينكه قول بانه شيء او موجود اخراج از حدّ تعطيل و تشبيه باشد بيانش اين است كه تشبيه يا در ذات است يا در صفات و در اين روايات آنچه كه مورد نظر است انكار ذات يا تشبيه ذات است « و قول بانه شيءٌ او موجودٌ » نه تعطيل است و نه تشبيه و امتناع از قول به تعطيل يا تشبيه است . ظاهر اين روايات اين است كه سائل از خطر وقوع در تعطيل و تشبيه نگران بوده است كه با چه لفظى ذات الهى را اثبات و از آن خبر دهد و لذا از لفظ موجود و شيء پرسيده است امام عليه السلام مى فرمايد : اين تعبير خطر تعطيل و تشبيه را ندارد بلكه خروج از هر دو است و از روايت هشام هم بيشتر از دو صفت « هو صانع الاشياء » و « هو خارج عن الحدّين » استفاده نمى شود صفت اول ، ثبوتى و صفت دوم ، تنزيهى است . « اي منزه عن الحدّين » كه تعبير از او به شيء مفهوم تعطيل و تشبيه را ندارد و بر اثبات ذات دلالت دارد و بعبارة اخرى لفظى را بر او اطلاق كرده كه نه